Ulica Stefana Batorego w Bydgoszczy

Skocz do: nawigacji, szukaj
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ulica Stefana Batorego

Widok od ul. Długiej
 

Ulica Stefana Batorego w Bydgoszczy - ulica na terenie miasta lokacyjnego Bydgoszczy. Łączy Stary Rynek z ulicą Długą[1].

Położenie

Ulica znajduje się w południowej części Starego Miasta. Rozciąga się na kierunku północ-południe, od Starego Rynku do ulicy Długiej. Jej długość wynosi ok. 70 m, a przedłużeniem do ul. Wały Jagiellońskie jest ul. Przesmyk.

Historia

Ulica Stefana Batorego została wytyczona w połowie XIV wieku podczas kształtowania bydgoskiego miasta lokacyjnego. Łączyła ona południowo-zachodni narożnik Starego Rynku z ulicą Długą, podczas gdy do ul. Pod Blankami i dalej do muru miejskiego prowadził jedynie wąski przesmyk. Wiadomo, że wzdłuż ulicy w XVII-XVIII wieku istniała murowana, bądź szachulcowa zabudowa[2].

Na całym przebiegu ulicy Stefana Batorego odkryto relikty XVI-wiecznych, drewnianych rur wodociągowych. Biegły one na głębokościach od 0,6 do 1,5 m, zaś średnica rur wynosiła od 40 co 65 cm[3].

Na szczegółowym planie zabudowy miasta, sporządzonym przez pruskiego geometrę Gretha w 1774 r., posesje wzdłuż ulicy zajęte są w całości przez istniejącą w tym czasie zabudowę. Pierzeje ulicy w obecnym kształcie widoczne są natomiast na planie miasta z 1876 r.

Rejon środkowego odcinka ul. Długiej w XIX i na początku XX w. zamieszkiwało skupisko osób pochodzenia żydowskiego, które posiadało tu swoją enklawę osiedleńczą[4]. W związku z tym w okolicy ul. Stefana Batorego istniało sporo sklepów i warsztatów rzemieślniczych prowadzonych przez Żydów, chociaż istniały również placówki polskie[4].

Ulica Stefana Batorego od 1888 r. odgrywała ważną rolę w ruchu tramwajów: początkowo konnych, a później elektrycznych (od 1896 r.) Trasa dwóch z trzech istniejących wtedy w Bydgoszczy linii tramwajowych przebiegała właśnie na tym terenie. Były to: „linia czerwona” (od Dworca Głównego do dworca Bydgoszcz Wąskotorowa przy ul. Grunwaldzkiej) oraz „zielona” (od ul. Gdańskiej do Strzelnicy przy ul. Toruńskiej). Tramwaje obu linii wjeżdżały w ulicę Stefana Batorego - jeden skręcając w prawo, drugi w lewo, zaś wracały ulicą Jana Kazimierza[4]. Ruch tramwajowy w takim kształcie istniał do 1953 r., kiedy otwarto torowisko na ul. Bernardyńskiej, omijające Stare Miasto. Kursy linii 1 (dawnej "czerwonej") po Starym Mieście zawieszono w 1969 r., natomiast ostatni tramwaj ulicą Batorego przejechał w 1974 podczas budowy ronda Jagiellonów. Później torowisko rozebrano. Charakter ulicy Stefana Batorego jest ściśle związany z dziejami ulicy Długiej. Do czasu upaństwowienia prywatnych przedsiębiorstw rzemieślniczych i handlowych w latach 50. XX w., ulica ta posiadała charakter kupiecko-handlowy. W kamienicy na rogu z ul. Długą istniał zajazd, przekształcony w XIX wieku w hotel Rio’s, istniejący do 1939 r.[5]

W 2007 na ulicy Długiej, od skrzyżowania z ul. Jana Kazimierza do ul. Batorego rozpoczęto tworzenie Bydgoskiej Alei Autografów, którą stanowią wmurowane w nawierzchnię ulicy tabliczki z podpisami znanych osobistości życia publicznego[6]. Jednym z projektów ujętych w Planie Rewitalizacji Bydgoszczy jest modernizacja nawierzchni ulicy.

Nazwy

Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[7]:

Nazwa ulicy nawiązuje do polskiego króla Stefana Batorego, który 77 dni (2 stycznia - 20 marca) 1577 r. przebywał w Bydgoszczy, podczas wojny ze zbuntowanym Gdańskiem. Król prowadził pertraktacje oraz przygotowywał wyprawę wojenną. Na bydgoskim zamku gościł go miejscowy starosta Jan Kościelecki. Monarcha w tym czasie wystawił kilka przywilejów dla miast: Bydgoszczy oraz Fordonu.

Architektura

Pierzeje ul. Stefana Batorego stanowią w większości budynki wzniesione w XVIII i przebudowane w XIX wieku. Wśród nich wyróżniają się zwłaszcza dwa budynki, posiadające neorenesansowy wystrój elewacji: na rogu z ul. Długą oraz narożny ze Starym Rynkiem.

Niektóre kamienice

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996
  2. ↑ Siwiak Wojciech: Z przeszłości ulicy Długiej. [w.] Kalendarz Bydgoski 2007
  3. ↑ Dygaszewicz Elżbieta: Bydgoszcz przedlokacyjna i lokacyjna w świetle nadzorów i archeologicznych badań ratowniczych. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 1. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1996
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Barbara Janiszewska-Mincer Barbara: Ulica Długa na początku XX wieku. [w.] Kalendarz Bydgoski 2008
  5. ↑ 5,0 5,1 Bręczewska-Kulesza Daria: Rozwój budownictwa hotelowego w Bydgoszczy w 2. połowie XIX i na początku XX wieku. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 7. Bydgoszcz 2002
  6. ↑ http://bydgoszcz.gazeta.pl/bydgoszcz/1,78943,5122857.html dostęp 27-09-2010
  7. ↑ Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  8. ↑ Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008. ISBN 978-83-927191-0-6
  9. ↑ Bręczewska-Kulesza Daria. Neorenesans w architekturze bydgoskich kamienic. [w.] Kronika Bydgoska XXVIII 2006. Bydgoszcz 2007
  10. ↑ Winter Piotr: Dawne bydgoskie budynki pocztowe i z pocztą związane. [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997.

Zobacz też

Bibliografia

  • Derenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. ISBN 83-916178-0-7, 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6
  • Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996