Polskie Radio

Skocz do: nawigacji, szukaj

Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce[3].

Zadaniem Polskiego Radia jest nadawanie audycji radiowych o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Funkcjonuje także 17 spółek regionalnych Polskiego Radia, które nie są podległe Polskiemu Radiu SA.

Historia Polskiego Radia

Okres międzywojenny

Zasięg rozgłośni Polskiego Radia 31 sierpnia 1939 roku
 Osobny artykuł: Historia radiofonii w Polsce.

Pierwszy program radiowy został wyemitowany 1 lutego 1925 ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, na fali 385 metrów w Warszawie. Był to próbny program i zarazem eksperyment techniczny, który poprzedził powstanie 18 sierpnia 1925 r. "Polskiego Radia" Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością. Jej założycielami byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka posiadała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu na obszarze całego kraju.

Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480 – takimi słowami "Polskie Radio" rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926. W 1927 roku Polskie Radio pierwsze w świecie zainaugurowało międzynarodową wymianę programów. W 1929 r. przyznano Polskiemu Radiu nową koncesję. W maju 1931 powstała silna jak na tamte czasy stacja nadawcza w Raszynie (o mocy 120 kW), która pokrywała swoim zasięgiem około 90% powierzchni ówczesnej Polski.

Ogółem Polskie Radio zatrudniało w 1939 roku około 1200 pracowników w całej Polsce. Majątek firmy wg bilansu na dzień 1 kwietnia 1939 wynosił ponad 23 mln zł. Roczne wpływy Polskiego Radia dochodziły do ponad 20 mln złotych z czego w większości z opłat abonamentowych. Ilość abonentów szacowano w latach 1935-1939 na 1 100 000.[4][5]

Polskie stacje radiowe – stan na 31 sierpnia 1939 Nazwa Uruchomiona Moc w chwili uruchomienia
kW Częstotliwość
kHz Moc
kW Zasięg
km Uwagi długofalowe Warszawa I 18 kwietnia 1926 1,2 225 120 300 średniofalowe Kraków 15 lutego 1927 1,8 1022 10 45
Poznań 24 kwietnia 1927 1,5 868 50 100
Katowice 4 grudnia 1927 12 758 50 160
Wilno 15 stycznia 1928 0,5 536 50 140
Lwów 15 stycznia 1930 1,5 795 50 100
Łódź 2 lutego 1930 1,5 1339 10 45
Toruń 15 stycznia 1935 24 968 24 60
Warszawa II 1 marca 1937 10 1384 10 45
Baranowicze 1 lipca 1938 50 520 50 120 Na skali skrót Baranow Łuck

424 50
Tylko próby krótkofalowe Niepokalanów


2
Pasmo 41 m 6 stacji Ministerstwa PiT


31
Moc łączna
Wóz transmisyjny używany w PR od roku 1939

Zasięg przy odbiorze na odbiorniku kryształkowym w dzień.

W okresie międzywojennym odbywała się intensywna radiofonizacja kraju, rozpoczęła się produkcja polskich odbiorników radiowych. Program radiowy reprezentował nowoczesny i bardzo wysoki poziom artystyczny. Radio przyciągało wielkie umysły i wielkie talenty: pisarzy, dyrygentów, aktorów. Jego pracownikami i współpracownikami byli Jan Parandowski, Zenon Kosidowski, Jerzy Szaniawski, Jarosław Iwaszkiewicz, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Grzegorz Fitelberg, Zdzisław Górzyński, Władysław Szpilman, Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz.

II wojna światowa

6 września 1939 została zniszczona radiostacja w Raszynie, ale 7 września odezwała się Warszawa II, uruchomiona na rozkaz dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i cywilnego komendanta stolicy prezydenta Stefana Starzyńskiego. Kierował nią dyrektor muzyczny PR Edmund Rudnicki. Warszawa II nadawała słynne przemówienia Stefana Starzyńskiego, przekazywała wiadomości ze świata, informacje o tym, co dzieje się w stolicy, ogłaszała alarmy lotnicze.

30 września władze niemieckie przejęły rozgłośnię, nakazały konfiskatę odbiorników i pod groźbą śmierci zakazały Polakom słuchania radia.

1 października 1939 Polskie Radio przeszło do konspiracji.

Okres powojenny

Magnetofony wykorzystywane w PR od roku 1949
Wóz transmisyjny PR w latach 60. XX w

Powojenne dzieje Polskiego Radia rozpoczęła działalność prowizorycznej rozgłośni tzw. "Pszczółki", nadającej najpierw z bocznicy kolejowej w Lublinie, potem przewiezionej do Parku Praskiego w Warszawie.

20 listopada 1944 na mocy dekretu PKWN Polskie Radio przekształcone zostało w przedsiębiorstwo państwowe. Pierwsze powojenne miesiące i lata to okres odbudowy zniszczonych rozgłośni i uruchamianie nowych na Ziemiach Zachodnich.

W 1946 r. zapadła decyzja o odbudowie radiostacji Warszawa II (moc 10 kW).

W 1948 r. Polskie Radio zostało przekształcone w Centralny Urząd Radiofonii, a następnie Komitet ds. Radiofonii "Polskie Radio"; jako centralny organ administracji państwowej podlegało prezesowi Rady Ministrów.

Od 3 października 1949 na antenie nadawane były dwa programy ogólnopolskie.

W latach 50. Polskie Radio przeżywało okres intensywnego rozwoju programowego i technicznego.

1 listopada 1957 powstało Studio Eksperymentalne – jedna z nielicznych na świecie pracowni dźwięku, muzyki elektronicznej, pracująca dla kompozytorów, radia, telewizji i filmu.

1 marca 1958 pojawił się Program III, odbierany początkowo tylko w Warszawie; od 1962 r. stał się programem ogólnopolskim. "Trójka" zaproponowała nieco inny model radia niż dwa dotychczasowe kanały, a jej adresatami stali się przede wszystkim studenci i młoda inteligencja.

W lipcu 1961 nadano pierwszą próbną audycję stereofoniczną.

Lata 60. przyniosły istotne zmiany w sferze programowej – nastąpił rozwój powieści radiowej, nowoczesnych w formie audycji dla młodzieży oraz reportażu literackiego. W styczniu 1966 wprowadzono programy nocne (muzyka, serwis informacyjny itd.), a w 1973 r. programy całodobowe.

W 1974 r. został postawiony 646-metrowy maszt i nadajnik o mocy 2000 kW w Konstantynowie koło Gąbina, najwyższy na świecie. Dzięki niemu wzrósł znacznie zasięg Programu I. Polskiego Radia można było słuchać nie tylko w całej Europie, lecz także w Afryce Północnej i na Wschodzie oraz na ogromnym obszarze ówczesnego Związku Radzieckiego.

W latach 70. pojawiły się audycje nadawane na żywo: "Lato z Radiem" (od 1971 r.), "Sygnały Dnia" (od 1973 r.), "Cztery Pory Roku". Słuchacze doskonale znali dziennikarzy prowadzących te bloki programowe: Sławomira Szofa, Tadeusza Sznuka, Tadeusza Cichomskiego, Lesława Nowaka, Antoniego Mielniczuka i wielu innych.

2 stycznia 1976 rozpoczęto nadawanie Programu IV – programu o charakterze edukacyjnym.

W sierpniu 1991 runął Maszt radiowy w Konstantynowie. Jego funkcje przejęła rozgłośnia w Raszynie (zmodernizowana w 1992 roku).

29 grudnia 1992 Sejm uchwalił „Ustawę o radiofonii i telewizji”[6]: zdecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej „Polskie Radio i Telewizja" na dziewiętnaście niezależnych spółek:

  • Telewizja Polska SA
  • Polskie Radio SA nadające programy ogólnopolskie (dokładnie 4 programy ogólnopolskie i program dla zagranicy)
  • 17 spółek regionalnych Polskiego Radia

Konsekwencją Ustawy było powstanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji[6].

31 grudnia 1993 Polskie Radio uzyskało status spółki akcyjnej Skarbu Państwa: do rejestru handlowego w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy wpisano Spółkę Skarbu Państwa „Polskie Radio SA”[6]. Przestała istnieć Państwowa Jednostka Organizacyjna „Polskie Radio i Telewizja”[6].

W roku 1994 rozpoczęła działalność Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Centrum Kultury Ludowej przy Programie II PR SA oraz (w październiku) Polskie Radio Bis – spadkobierca Programu IV. W tym samym roku Polskie Radio SA stało się członkiem Europejskiej Unii Radiowej (EBU).

4 września 1999 zostało oddane do użytku Radiowe Centrum Nadawcze w Solcu Kujawskim (aparatura nadawcza zapewnia moc 1000 kW). W uroczystości otwarcia wzięło udział wielu gości, w tym m.in. Aleksander Kwaśniewski – prezydent RP oraz kardynał Józef Glemp – prymas Polski.

3 lipca 2001 powołano Audytorium 17 – spółkę, której udziałowcami jest 17 Rozgłośni Regionalnych Polskiego Radia[7].

W 2005 Polskie Radio zostało uhonorowane Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy[8].

26 maja 2008 Polskie Radio Bis przekształcono w Polskie Radio Euro by po ponad dwóch latach, 2 sierpnia 2010 powrócić do pierwszej nazwy Polskie Radio Program IV.

30 lipca 2009 roku o godzinie 18:00 wyłączono nadajnik w Raszynie nadający Radio Parlament na częstotliwości 198 kHz ze względów finansowych Polskiego Radia.

Pod koniec lipca 2010 uruchomiono z okazji 85-lecia stronę internetową moje.polskieradio.pl[9]. W okresie wakacyjnym (stan na 31 lipca 2010) można było obierać 20 z 85 planowanych kanałów tematycznych[9]. Następnie (stan po 2 października 2010) liczba ta zwiększyła się do 40 kanałów.

18 stycznia 2011 o godzinie 23:00 rozpoczęto regularny przekaz Radia na Wizji[10].

25 września 2011 odbyło się uroczyste otwarcie nowego studia koncertowego imienia Władysława Szpilmana[11]. Pianista ten związany był z Polskim Radiem od 1935 roku[11]. Był ostatnią osobą, która przed wojną grała na żywo w Polskim Radiu – ostatni koncert odbył się 23 września 1939[11].

27 grudnia 2011 kanał internetowy Polskie Radio 24 obchodził swoje pierwsze urodziny[12]. Według ówczesnych danych, wśród wszystkich kanałów znajdujących się w serwisie moje.polskieradio.pl, Polskie Radio 24 zajmowało piąte miejsce pod względem słuchalności, tuż za głównymi antenami Polskiego Radia[12].

Radio współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.

Logo Polskiego Radia

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia zrzeszone są w sieci Audytorium 17.

Ogólnopolskie programy Polskiego Radia

Władze Polskiego Radia

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Lokalizacja. Polskie Radio - strona korporacyjna, 2011-08-19. [dostęp 2012-03-05].
  2. ↑ 2,0 2,1 Katarzyna Twardowska (rzecznik prasowy): KRRiT powołała Prezesa Zarządu Polskiego Radia SA. Komunikat prasowy. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, 2011-08-26. [dostęp 2011-08-28].
  3. ↑ 3,0 3,1 Statut spółki Polskie Radio – Spółka Akcyjna (pol.). Polskie Radio SA. [dostęp 2010-11-12].
  4. ↑ K.Eydziatowicz "Radiofonia. Jej rozwój , organizacja i zadania", Londyn 1944
  5. ↑ "Radio w Polsce w latach 1935-1938" Warszawa 1938
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 85 lat Polskiego Radia: Kalendarium. Polskie Radio SA
  7. ↑ Strona główna. Audytorium17. [dostęp 2011-12-07].
  8. ↑ Uchwała Nr LV/1477/2005. BIP m. st. Warszawy, 2005-06-16. [dostęp 2011-03-30].
  9. ↑ 9,0 9,1 Łukasz Szewczyk: Ruszyły nowe stacje Polskiego Radia (pol.). Media2.pl, 2010-07-29. [dostęp 2010-08-01].
  10. ↑ Antoni Woźniak: Startuje Radio na Wizji – nowy produkt Polskiego Radia. FrazPC.pl, 2011-01-19. [dostęp 2012-04-13].
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Polskie Radio: Otwarto nowe studio koncertowe imienia Władysława Szpilmana (galeria). Polskie Radio, 2011-09-25. [dostęp 2011-10-01].
  12. ↑ 12,0 12,1 Magdalena Fris: Polskie Radio 24 obchodzi pierwsze urodziny. MediaFM.net, 2010-12-27. [dostęp 2012-01-01].
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 Grupa radiowa A17. Audytorium 17. [dostęp 2011-02-15].
  14. ↑ Radio OK Katowice. W: Informacje z regionu [on-line]. Polskie Radio Katowice, 2011-12-04. [dostęp 2012-04-30].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Rozgłośnie Regionalne
Stacje miejskie i lokalne Serwisy internetowe