Opera Nova – teatr muzyczny, zlokalizowany w Bydgoszczy, założony w 1956 r., upaństwowiony w 1960 r. Jest jedną z 10 scen operowych w Polsce oraz jedynym teatrem muzycznym na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Budynek Opery mieści również Regionalne Centrum Kongresowe.

Lokalizacja

Siedziba Opery Nova znajduje się w zakolu Brdy na granicy Starego Miasta i Śródmieścia Bydgoszczy. Naprzeciw Opery znajduje się połączona z nią kładką Wyspa Młyńska oraz bulwary nad Brdą, a z tarasu otaczającego gmach Opery rozpościera się widok na bydgoską Katedrę, spichrze, młyny Rothera, Międzywodzie i Wyspę Młyńską.

Charakterystyka

Opera Nova to instytucja kulturalna, której organami wiodącymi są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Realizowana działalność artystyczna to widowiska operowe, operetkowe, baletowe i musicalowe. Działalność opery obejmuje również przedsięwzięcia edukacyjne, np. Studio Baletowe wprowadzające w świat opery i baletu dzieci i młodzież.

Spektakle zespołu Opery Nova prezentowane są nie tylko w Bydgoszczy, lecz także na festiwalach operowych w kraju i za granicą. Zespół systematycznie uczestniczy w licznych tournées artystycznych po Niemczech, Belgii, Holandii, Malcie i Włoszech^[1].

Opera Nova obejmuje swym zasięgiem oddziaływania kulturalnego region kujawsko-pomorski oraz fragmenty województw ościennych (rejon pilski, koszaliński i olsztyński). Do tych ośrodków docierają bydgoscy artyści, z tych też regionów najczęściej przyjeżdżają nad Brdę widzowie spektakli muzycznych^[2].

W repertuarze znajdują się operetki, musicale, lekkie koncerty, „gale operowe”, cieszące się dużym powodzeniem publiczności oraz popularne opery klasyczne. W funkcjonowaniu Opery pomagają sponsorzy, którzy rekrutują się spośród dużych potentatów finansowych i przemysłowych regionu^[2].

Dyrektorem Opery Nova i jednocześnie dyrygentem operowej orkiestry jest od 1992 r. Maciej Figas.

Statystyki

W 2010 r. Opera Nova wystawiła we własnej sali 109 przedstawień, które obejrzało 71 tys. widzów^[3].

Historia

Początki

Opery i operetki wystawiane były w Bydgoszczy w XIX wieku w niemieckim Teatrze Miejskim, natomiast pierwsze polskie opery – w 1919 roku. 3 października 1921 r. zespół bydgoskiego Teatru Miejskiego wystawił polską narodową operę „Halka” Stanisława Moniuszki. W tym celu podjęto prace nad utworzeniem na miejscu zawodowego chóru i orkiestry. W latach 1921-1923 Teatr Miejski organizował letnie sezony operowe, podczas których występowały zespoły |Opery Poznańskiej i Warszawskiej. Odbywały się także recitale śpiewaków - wybitnych artystów ze świata opery polskiej, a także operetki. W latach 1923-1926 z koncertami w Bydgoszczy występowali m.in. Stanisław Gruszczyński, Ignacy Dygas, Jadwiga Dębicka, Wiktoria Kawecka. Wydarzeniem, które odbiło się dużym echem w mieście, był recital pierwszego basisty „Metropolitan Mouse” w Nowym Jorku – Adama Didura (1926). Kilkakrotnym gościem w Teatrze Miejskim w Bydgoszczy w latach 20. i 30. była Ada Sari, która dawała recitale z towarzyszeniem fortepianu^[4].

Kolejnym etapem w rozwoju początków życia operowego w międzywojennej Bydgoszczy było powstanie w sezonie 1925/1926 Pomorskiej Opery Zjednoczonych Teatrów Bydgoszcz-Toruń-Grudziądz, którego dyrektorem naczelnym został Karol Benda. Zespół ten obejmował 36-osobową orkiestrę, 22-osobowy chór, niewielki balet oraz zewnętrznych śpiewaków z Opery Warszawskiej, Poznańskiej i Lwowskiej. Ponadto w premierach operetkowych brali udział zapraszani przez dyrekcję wybitni polscy artyści tamtych czasów (Matylda Lewińska-Polińska, Ignacy Dygas, Stanisław Gruszczyński, Jan Kiepura, Lucyna Messa). W ramach Opery Pomorskiej wystawiono w bydgoskim Teatrze Miejskim 15 premier - 6 oper i 9 operetek, m.in.:„Halka”, „Rigoletto”, „Tosca”, „Carmen”, „Madame Butterfly”, „Aida”, „Hrabina Marica”, „Manewry jesienne”,„Wesoła wdówka”^[4]. Opera Pomorska zaprzestała działalności w 1929 r.^[5]

Powiększenie repertuaru oper i operetek, wstawianych w bydgoskim Teatrze Miejskim nastąpiło podczas 11 sezonów dyrektora Władysława Stomy (1927-1938). Rodzimy zespół przedstawił wówczas 114 premier spektakli muzycznych, które stanowiły odrębny, najbardziej dochodowy dział repertuarowy w działalności teatru. W wielu przypadkach były to nowości scen berlińskich i wiedeńskich, specjalnie tłumaczone na potrzeby teatru bydgoskiego. Aby zrealizować ambitne przedsięwzięcia muzyczne, dyrektor Stoma uzupełnił zespół artystyczny o zawodowych śpiewaków oraz pozyskał orkiestrę wojskową 61 Pułku Piechoty. Poza tym w latach 30. gościła w Bydgoszczy co roku ze swoimi spektaklami Opera Warszawska. W ostatnim sezonie 1938/1939 przed wybuchem II wojny światowej nowy dyrektor Teatru Miejskiego Aleksander Rodziewicz zreorganizował chór i balet oraz zaangażował nowych solistów. W dziale muzycznym zorganizowano 138 przedstawień, w tym 30 premier^[4]. Mimo, że niemal przez cały okres międzywojenny w Teatrze Miejskim prezentowane były spektakle operowe i operetkowe, to nie istniała jeszcze stała scena operowa.

Po zakończeniu II wojny światowej podjęto kroki w celu utworzenia stałego Studia Operowego w Bydgoszczy. W 1947 r. zorganizowano na scenie Teatru Polskiego, serię próbnych przedstawień operowych, z udziałem uczniów wydziałów wokalnych szkół muzycznych Bydgoszczy i Torunia. Mimo dużego powodzenia wśród widowni, inicjatywy nie poparły organizacyjnie i finansowo ówczesne władze administracyjne, co przesądziło o porażce całego przedsięwzięcia^[5].

Studio Operowe

Zalążkiem zawodowego teatru operowego w Bydgoszczy stało się Studio Operowe, utworzone w 15 grudnia 1955 roku z inicjatywy Towarzystwa Muzycznego^[6]. Główną inicjatorką przedsięwzięcia była Felicja Krysiewicz, śpiewaczka, pianistka i animatorka życia muzycznego w Bydgoszczy.

W styczniu 1956 r. nadano ramy organizacyjne placówki, podjęto czynności związane z kompletowaniem zespołu wykonawców, określono zasady współpracy z Filharmonią Pomorską i chórem „Arion” oraz ze Społecznym Ogniskiem Muzyczno-Baletowym. Inicjatywa spotkała się z aprobatą i życzliwym przyjęciem zarówno władz wojewódzkich, jak i miejskich. W maju 1956 r. powstał Komitet Obywatelski Utworzenia Teatru Muzycznego z ówczesnym przewodniczącym MRN Kazimierzem Maludzińskim na czele^[6].

Inauguracją działalności Studia Operowego była premiera 21 września 1956 roku opery Stanisława Moniuszki „Flis” i „Verbum nobile” oraz baletu „Wesele w Ojcowie” Karola Kurpińskiego^[2]. Cały zespół przygotowywał premierę całkowicie bezinteresownie. Jego liczebność wynosiła wówczas 150 osób, w tym 20 solistów-śpiewaków, 30-osobowy balet, 40-osobowa orkiestra i 60-osobowy chór^[6].

W repertuarze Studia Operowego przeważały opery komiczne i operetki klasyczne. Przedstawienia odbywały się w gmachu Teatru Ziemi Pomorskiej, a próby - w różnych świetlicach i sporadycznie w sali Pomorskiego Domu Sztuki^[6]. W ciągu czteroletniej działalności Studio Operowe dało 400 przedstawień, w tym 34 poza Bydgoszczą (Toruń, Grudziądz, Inowrocław, Świecie), które obejrzało 22 tys. widzów^[6].

Od 1 stycznia 1958 r. - dzięki subwencji MRN - zaangażowano solistów na pełne etaty, a chór, balet i administrację - na pół etatu. 10 kwietnia 1958 r. wystawiono pierwszy balet - „Dziadek do orzechów” Czajkowskiego, a 2 lipca tegoż roku operetkę „Orfeusz w piekle” Offenbacha^[5].

3 marca 1959 roku Studio Operowe przemianowano w Teatr Muzyczny Opery i Operetki, który w założeniu miał zaspokajać potrzeby kulturalne mieszkańców całego Pomorza^[6]. Już rok później 1 marca 1960 r. placówka ta została upaństwowiona. W 1963 roku utworzono własną orkiestrę, gdyż do tej pory korzystano z pomocy muzyków Filharmonii Pomorskiej^[2].

Państwowa Opera i Operetka w Bydgoszczy

Upaństwowiona bydgoska scena muzyczna wielokrotnie zmieniała nazwę: w 1964 roku nastąpiła zmiana na Opera i Operetka, w 1980 roku na Państwowa Opera, w 1990 na Opera Nova, zaś od 1 stycznia 1996 roku oficjalna nazwa brzmi: Opera Nova - Państwowa Opera w Bydgoszczy. Placówka aż do połowy lat 90. nie posiadała własnej sceny, mając siedzibę w zaadaptowanym do jej potrzeb budynku Pomorskiego Domu Sztuki. Spektakle prezentowano trzy razy w tygodniu na scenie Teatru Polskiego. Pomimo trudnych warunków, zdobywało tu pierwsze doświadczenia i rozpoczynało karierę szereg artystów, m.in. primadonny: Barbara Zagórzanka, Bożena Betley-Sieradzka, Bożena Kinasz-Mikołajczak, Lidia Skowron, Monika Olkisz-Chabros, jak też śpiewacy: Florian Skulski, Józef Stępień, Bronisław Pekowski, Józef Przestrzelski. Obok nich gościli najwięksi artyści operowi: Delfina Ambroziak (1968), Maria Fołtyn (1960), Antonina Kawecka (1962), Bogna Sokorska (1960), Krystyna Szczepańska (1964), Teresa Żylis-Gara (1959), Wiesław Ochman (1965), Bernard Ładysz (1960), Bogdan Paprocki (1962), Ryszard Tarasewicz (1970)^[2].

Artyści Opery bydgoskiej byli wykonawcami dzieł współczesnych kompozytorów, które właśnie w Bydgoszczy miały swe prapremiery: musicalu „Hel” Jerzego Lawiny-Świętochowskiego i Ryszarda Damrosza (1965), opery „Przemysław II” Henryka Swolkienia (1986), spektakli baletowych: „Anny Kareniny” Radiona Szczedrina (1979), „Dzikich łabędzi” Bernadetty Matuszczak (1992) i „Kota w butach” Bogdana Pawłowskiego (1997). Na scenie opery występowały też liczne zespoły zagraniczne ze Wschodu i Zachodu Europy. Zespoły artystyczne Opery Nova odbywały też liczne tournee zagraniczne, głównie do Europy Zachodniej (Francja, Niemcy, Włochy, Malta, Holandia, Belgia, Austria, Szwajcaria, Luksemburg), występując na licznych festiwalach sztuki operowej. Kontakty zagraniczne zaowocowały współpracą Opery z wieloma ośrodkami muzycznymi w Europie.

W kolejnych latach wzrastał poziom artystyczny, co umożliwiało wystawianie arcydzieł muzyki operowej, operetkowej, baletowej oraz musicalowej. Już w latach 60. XX w. Opera i Operetka objęła zasięgiem swej działalności artystycznej nie tylko województwo bydgoskie (Bydgoszcz, Toruń, Inowrocław, Grudziądz, Wąbrzeźno, Świecie, Chełmno), lecz również dawała przedstawienia w Pile, Wałczu, Zielonej Górze, Koninie, Płocku, Żarach i innych miastach^[5]. Najpopularniejszą parę sceniczną zespołu tworzyli wówczas: Barbara Zagórzanka i Henryk Herdzin.

Do 1971 r. Opera i Operetka bydgoska wykonała 2,2 tys. przedstawień, które obejrzało 1,2 mln widzów. Na scenie występowali wówczas gościnnie soliści z państw socjalistycznych oraz wybitni artyści polscy, jak: Bernard Ładysz, Bogdan Paprocki, Antonina Kawecka, Krystyna Szczepańska i Wiesław Ochman^[5].

W 1960 r. zrodził się pomysł budowy nowej, okazałej siedziby dla Opery Bydgoskiej, którą usilnie popierał ówczesny dyrektor Filharmonii Pomorskiej, animator kultury Andrzej Szwalbe. Dotychczas bowiem spektakle wystawiano w kilku mniejszych salach rozrzuconych w mieście (Teatr Polski, Teatr Kameralny, Pomorski Dom Sztuki, Kinoteatr przy ul. Dwernickiego). Sceny te nie posiadały kanałów orkiestrowych oraz dostatecznej liczby pomieszczeń dla solistów, chóru, baletu i orkiestry^[7].

W 1973 r. rozpoczęto budowę w malowniczym zakolu Brdy siedziby dla Opery Bydgoskiej. Ukończenie obiektu wciąż się opóźniało z powodu wysokich kosztów jego budowy oraz deficytu materiałów i wykonawców. W latach 80. w obliczu obcięcia funduszy przeznaczanych na kulturę, zaprzestano prac budowlanych. Próbą ożywienia stojącego w stanie surowym gmachu i wprowadzenia do niego działalności kulturalnej była organizacja Bydgoskiego Festiwalu Operowego - jedynej tego typu imprezy w Polsce, organizowanej co roku na przełomie kwietnia i maja od 1994 r.^[2] Od 17 do 30 kwietnia na scenie na wpół surowego gmachu prezentowały się najlepsze zespoły operowe Polski – Teatr Wielki z Poznania, Łodzi i Warszawy, Warszawska Opera Kameralna, gospodarze Opera Nova w Bydgoszczy oraz Teatr Baletu Askolda Makarowa z St. Petersburga. Do ostatniej chwili przed festiwalem trwały prace budowlane, umożliwiające użytkowanie budynku. Wszystkie przedstawienia odbyły się w surowej scenerii nieotynkowanych ścian, zaś na widowni ustawiono 500 drewnianych krzeseł wypożyczonych przez wojsko^[8].

Bydgoski Festiwal Operowy stał się dobrą zapowiedzią przyszłości Opery Nova. Wystawiane spektakle operowe, operetkowe i baletowe pozwoliły docenić możliwości wystawiania wielkich form scenicznych w nowym budynku, walory akustyczne sali widowiskowej, możliwości techniczne sceny i umiejętności orkiestry, chóru i baletu^[2].

W 1996 roku w Operze Nova zatrudnionych było 170 osób, w tym 23 solistów, 30-osobowy balet, 44-osobowy chór, 56-osobowa orkiestra oraz realizatorzy (dyrygenci, reżyserzy, inspicjenci itd.) W repertuarze znajdowało się wówczas 18 pozycji: 8 oper, 4 operetki, 4 balety i 2 musicale. Co roku teatr organizował około 200 przedstawień, w tym 110 w Bydgoszczy oraz ponad 90 za granicą - głównie w Niemczech, Austrii, Holandii i Belgii. W latach 1996-1997 spektakle Opery Nova w Bydgoszczy oglądało ok. 40 tys. widzów rocznie^[9].

21 października 2006 r. odbyły się uroczystości 50-lecia Opery w Bydgoszczy, połączone z oficjalnym przekazaniem do użytkowania ukończonego gmachu Opery Nova.

Wystawiane dzieła

Do 2000 r. w Operze Bydgoskiej wystawiano następujące dzieła sztuki operowej, operetkowej, baletowej oraz musicalowej^[2]: „Carmen” (1964,1991,1999), „Faust” (1960), „Opowieści Hoffmanna” (1959, 1998), „Manon” (1979), „Cyganeria” (1978), „Tosca” (1966,1984), „Madame Butterfly” (1961, 1981), „Siostra Angelica” (1992), „Gianni Schicchi” (1992), „Turandot” (1996), „Cyrulik sewilski” (1957, 1972, 1987), „Kopciuszek” (1967, 1985), „Czarodziejski flet” (1971, 1994), „Don Giovanni” (1997), „Wesele Figara” (1979), „Dyrektor teatru” (1970, 1991), „Eugeniusz Oniegin” (1962,1980), „Kniaź Igor” (1975), „Nabucco” (1995), „La Traviata” (1964, 1981, 1998), „Rigoletto” (1967, 1986), „Trubadur” (1973), „Bal maskowy” (1984), „Aida” (1968,1985), „Don Carlos” (1972), „Otello” (1989), „Holender tułacz” (1977), „Straszny dwór” (1958,1976, 1994), „Halka” (1961, 1981), „Hrabina” (1960, 1982), „Jezioro łabędzie” (1972), „Dziadek do orzechów” (1958, 1986), „Śpiąca Królewna” (1994), „Don Kichot” (1996), „Krótkie życie” (1993), „Baron cygański” (1957, 1980, 1991), „Zemsta nietoperza” (1961, 1982, 1995), „Noc w Wenecji” (1985), „Kraina uśmiechu” (1970,1978,1994), „Wesoła wdówka” (1966,1988), „Orfeusz w piekle” (1958,1983,1991 - adaptacja pod tytułem „Kto chciał porwać Eurydykę?”), „Skrzypek na dachu” (1992), „My Fair Lady” (1993) i wiele innych.

Budynek opery

Historia

Pomysł budowy nowej siedziby Opery Bydgoskiej pochodzi z początku lat 60. XX., wkrótce po upaństwowieniu instytucji. Pierwszy z inicjatywą wybudowania nowego gmachu specjalnie projektowanego pod kątem wystawiania spektakli muzycznych, operowych, operetkowych i baletowych wystąpił zasłużony dla miasta (późniejszy Honorowy Obywatel Bydgoszczy) dyrektor Filharmonii Pomorskiej Andrzej Szwalbe^[7]. W ogólnopolskim konkursie na projekt siedziby teatru muzycznego zwyciężył w 1961 r. prof. Józef Chmiel z Politechniki Gdańskiej^[10]. Projekt zakładał budowlę złożoną z czterech przenikających się kręgów wkomponowanych w krajobraz zakola Brdy. W kolejnych latach zmieniano pomysły na zagospodarowanie budynku. Planowano, że Opera zajmie jeden lub dwa kręgi, a w pozostałych planowano siedzibę telewizji bydgoskiej, centrum kongresowego, restaurację. Zrezygnowano z budowy czwartego kręgu, gdyż przewidziana w nim część gastronomiczno-hotelowa nie okazała się niezbędna dla funkcjonowania opery. W 1971 r. do prof. Chmiela dołączył jako drugi projektant Andrzej Prusiewicz z Politechniki Gdańskiej^[11].

W budynku zaplanowano wykorzystanie nowoczesnych możliwości technicznych. Powiększono głębokość sceny, rozbudowano proscenium, umożliwiające reżyserom i scenografom śmiałe rozwiązania inscenizacyjne, zaprojektowano zapadnię i platformę zewnętrzną, która na wysokość kilkunastu metrów miała podnosić ładunek sceniczny. Panoramiczny portal sceny zabezpieczono ognioodporną kurtyną, oraz umożliwiono zamykanie fosy orkiestrowej, powiększając w ten sposób w razie potrzeby przestrzeń sceniczną. W ten sposób sala widowiskowa mogła pełnić również funkcje estradowe i konferencyjne^[11]. Widownię zaprojektowano na wzór demokratycznego antycznego teatru - bez wydzielonych lóż i balkonów, dzięki czemu publiczność miała tworzyć wspólnotę z występującymi artystami.

Budowę gmachu rozpoczęto w 1973 r. Wkrótce po osiągnięciu stanu surowego pojawiły się problemy z nośnością podłoża, co wymusiło dodatkowe prace geotechniczne. Opóźnienia prac wynikające z braku materiałów budowlanych i fachowców, nałożyły się w latach 80. z kryzysem gospodarczym i obcięciem funduszy państwowych przeznaczanych na kulturę. W tej sytuacji prace zostały przerwane. Gmach stał się symbolem „wiecznej inwestycji” i niewielu wierzyło w jego ukończenie. Gdy w 1993 r. pojawiło się kolejne zagrożenie kontynuacji prac budowlanych, z inicjatywy szeregu osób narodził się pomysł zorganizowania w surowym gmachu Bydgoskiego Festiwalu Operowego. Głównym celem tej inicjatywy miało być zwrócenie uwagi społeczeństwa, a w szczególności decydentów, na tę inwestycję, przecięcie dyskusji na temat pozakulturalnego przeznaczenia budynku oraz zdobycie środków na jego ukończenie^[7].

I Bydgoski Festiwal Operowy odbył się w dniach 17-30 kwietnia 1994 r. w surowych wnętrzach gmachu. Poczucie uczestnictwa w niecodziennym wydarzeniu udzieliła się artystom i publiczności – tworząc aurę muzycznego misterium, stojąc się jednym z głównych atutów imprezy. Cel Festiwalu został osiągnięty - przerodził się w operowe święto oraz przerwał 20-letnią niemoc w budowie kompleksu operowego^[7]. W kolejnych latach systematyczne transze finansowe (państwowe, od 2001 r. samorządowe) pozwoliły na wykończenie gmachu. Budynek wraz z zagospodarowanym otoczeniem uroczyście oddano do użytku 21 października 2006 r., podczas gali 50-lecia Opery Bydgoskiej.

W kolejnych latach budynek wykorzystywano jako Regionalne Centrum Kongresowe, organizując również szereg imprez kulturalnych i festiwali (Pejzaż bez Ciebie – Festiwal Twórczości Niezapomnianych Artystów Polskich, finały Bydgoskich Impresji Muzycznych i inne). Od 2010 r. w budynku odbywa się festiwal filmowy Camerimage.

Architektura

Budynek z uwagi na rozmiary jest dominantą architektoniczną w centrum miasta. Jest jedną z wielu budowli bydgoskich odbijających swój wizerunek w rzece. Gmach złożony jest z trzech kręgów. Zapewnia on optymalne warunki dla realizacji spektakli operowych, operetkowych, baletowych i musicalowych. Z racji oryginalnego kształtu i położenia nad wodą porównywany jest do Opery w Sydney^[11].

Krąg pierwszy mieści główną salę widowiskową na 803 osoby, scenę z jej bezpośrednim zapleczem, dwie sale prób – baletu i chóru, magazyny kostiumów oraz (pod widownią dużej sali) salę kameralną na 189 miejsc składanych przy użyciu elektrycznego sterowania. Mieści również pracownie - krawieckie, szewską, fryzjersko-perukarską, modystyczną i plastyczną.

Krąg drugi mieści wentylatornię w piwnicy, na parterze klub aktora, salę orkiestry i dużą salę prób baletu, na dwóch kondygnacjach garderoby chóru i baletu oraz na ostatnim piętrze pomieszczenia administracji.

Krąg trzeci przeznaczono na Centrum Kongresowe Opery Nova z dwiema salami ze składanymi trybunami, każda na ponad 200 miejsc, co umożliwia organizowanie dużych sympozjów lub konferencji^[11]. Tu także znajduje się Dział Promocji i Obsługi Widzów (wejście od ul. Focha) oraz restauracja „Maestra”.

Wnętrza

Duża sala widowiskowa posiada amfiteatralną widownię na 803 miejsca oraz 6 miejsc dla osób niepełnosprawnych, scenę o wymiarach 22 x 25 m wraz z 4 zapadniami oraz scenę obrotową o średnicy 11,80 m. Portal sceny jest wysoki na 9,5 m i szeroki na 18 m. Od widowni odgranicza ją kurtyna stalowa i kurtyna tekstylna, składająca się z 6 warstw, mierząca 10 m wysokości i 21 m szerokości. Sala posiada cenioną akustykę. Na salę prowadzą cztery wejścia z poziomu foyer oraz dwa z antresoli.

Sala kameralna nosi imię prof. Felicji Krysiewicz, animatorki życia operowego w Bydgoszczy po II wojnie światowej. Widownia liczy 189 miejsc na trybunach składanych automatycznie oraz 3 miejsca dla osób niepełnosprawnych. Sala wykorzystywana jest do prezentowania spektakli kameralnych, recitali i koncertów oraz projekcji kinowych.

Hol główny i foyer – stanowi miejsce pobytu widzów podczas przerw oraz mieści ekspozycje malarskie, rzeźbiarskie, fotograficzne.

Kulisy Opery – mieści liczne pracownie, magazyny, sale prób, garderoby, największą w Polsce windę do przewożenia dekoracji i elementów scenografii oraz platformę do podnoszenia samochodów ze sprzętem.

Restauracja „Maestra” – mieści się w trzecim kręgu Opery; jej wnętrza zdobią zdjęcia ze spektakli Opery Nova oraz kolekcja plakatów Bydgoskich Festiwali Operowych.

Otoczenie budynku

Otoczenie Opery Nova obejmuje taras widokowy połączony z bulwarem (plantami nad Brdą) oraz kładką z Wyspą Młyńską, skąd można dojść do Wenecji Bydgoskiej lub Starego Rynku. Z ciągiem bulwarowym, u stóp Opery Nova, graniczy teatr letni z wznoszącą się widownią na 200 osób. Istnieje projekt, który zakłada budowę sceny na pływającym pontonie, stanowiącej jedną płaszczyznę z nabrzeżem.

Centrum kongresowe

Centrum Kongresowe Opery Nova zajmujące trzeci krąg budynku, zapewnia profesjonalną obsługę sympozjów, konferencji, targów, zjazdów, wystaw, jubileuszy i widowisk małych form teatralnych. W Centrum mieszczą się dwie sale kongresowe (Manru i Fidelio) na 300 i 220 osób, pięć sal seminaryjnych oraz restaurację „Maestra” z zapleczem gastronomicznym.

Obydwie sale wyposażone są w trybuny składane elektrycznie, kabiny elektro-akustyczne oraz kabiny tłumaczeń symultanicznych. Dodatkowe wyposażenie stanowi sprzęt audio-wizualny, sterowany z paneli dotykowych oraz kioski multimedialne z dostępem do internetu i prezentacji multimedialnych.

Sala widowiskowa i kameralna z I. kręgu Opery wraz z salami kongresowymi i audytoryjnymi w Centrum Kongresowym stwarzają możliwość organizacji dużych kongresów do 1500 osób.

Zespoły

Soliści

W skład zespołu Opery (wraz z osobami współpracującymi) wchodzi ponad 50 solistów śpiewaków (15 sopranów, 8 mezzosopranów, 15 tenorów, 10 barytonów, 7 basów) oraz aktorzy, asystenci, korepetytorzy i personel pomocniczy.

Orkiestra

Zawodowa Orkiestra Opery Nova powstała w 1963 r. i liczyła początkowo 36 muzyków. Jej kadrę stanowią w większości absolwenci bydgoskiej Akademii Muzycznej. Zespołem na przestrzeni lat kierowali tacy dyrygenci jak: Zbigniew Chwedczuk, Zdzisław Wendyński, Zygmunt Szczepański, Zbigniew Droszcz, Włodzimierz Orficki, Józef Klimanka, Stanisław Renz, Adam Pałka, Mieczysław Dondajewski, Jerzy Katlewicz, Mieczysław Nowakowski, Zygmunt Rychert, Bogusław Madey, Vadim Perevoznikov, Włodzimierz Szymański, Jerzy Wołosiuk, Ruben Silva, Maciej Figas, Piotr Wajrak, Andrzej Straszyński, Tadeusz Wojciechowski, Andrzej Knap.

Obecnie orkiestra Opery Nova składa się z 68 muzyków, a jej głównym dyrygentem jest dyrektor Opery Maciej Figas. Repertuar obejmuje 32 pozycje: operowe, operetkowe i baletowe oraz oratoria i musicale zarówno muzyki współczesnej i popularnej, jak i dawnej. Orkiestra towarzyszy bydgoskiemu zespołowi operowemu, jak również gwiazdom światowego formatu podczas gali operowych i spektakli w Polsce i za granicą.

Chór

Chór Opery Nova powstał w 1956 r. początkowo pod kierownictwem Antoniego Rybki. Większość jego członków rekrutowała się z chóru „Arion”. Kolejnymi kierownikami Chóru byli Czesław Kaczmarek (1982-1984), Maciej Banach (1991-1992) i Henryk Wierzchoń (1984-1991 i od 1993 r.) Przez lata działalności chór opanował większość pozycji światowej literatury operowej i operetkowej, sztandarowe pozycje musicalowe oraz oratoria. Obecnie liczebność zespołu sięga ok. 80 osób.

Chór oprócz oprawy spektakli muzycznych współpracuje z orkiestrami symfonicznymi: Filharmonii Pomorskiej (Bydgoskie Festiwale Muzyczne), Filharmonii Koszalińskiej oraz zagranicznymi. Bierze również udział w tournée po Europie Zachodniej.

Balet

Balet Opery Nova został założony w 1956 r. W ciągu swego istnienia 6 razy dokonywał prawykonań polskich i światowych: „Dziadek do orzechów” Czajkowskiego (1958), „Król wichrów” Nowowiejskiego (1963), „Legenda miłości” Mielikowa (1967), „Baśń i kamiennym kwiecie” Prokofiewa (1970), „Anna Karenina” Szczedrina (1979) oraz światowa prapremiera baśni baletowej Bogdana Pawłowskiego - „Kot w butach” (1997). W zespole pracowało wielu wybitnych polskich tancerzy i tancerek oraz choreografów. W 2011 r. zespół baletu liczył ok. 50 osób, a jego kierownictwo sprawuje Ilona Jaświn-Madejska.

Festiwale

 Osobny artykuł: Bydgoski Festiwal Operowy.

Opera Nova od 1994 roku jest organizatorem Bydgoskich Festiwali Operowych. Jest to największy tego typu w Polsce przegląd dokonań teatrów muzycznych - krajowych i zagranicznych w zakresie: opery, operetki, musicalu oraz baletu: klasycznego i nowoczesnego. Festiwalowi towarzyszą wystawy, przegląd filmów muzycznych oraz oper kameralnych (Operowe Forum Młodych).

Zobacz też

• Polskie teatry operowe
• Opera (architektura)
• Bydgoski Festiwal Operowy
• Towarzystwo Operowe w Bydgoszczy
• Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy
• Muzyka w Bydgoszczy
• Kultura w Bydgoszczy
• Wyspa Młyńska w Bydgoszczy
• Stare Miasto w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

• Strona Opery Nova
• Strona internetowa Centrum Kongresowego
• Krótka historia bydgoskiej opery