Muzeum Wojsk Lądowych (do 2010 r. Pomorskie Muzeum Wojskowe) – muzeum z siedzibą w Bydgoszczy.

Charakterystyka

Muzeum prezentuje wojskowe dzieje Pomorza i Kujaw począwszy od Powstania wielkopolskiego 1918- 1919. Wystawia eksponaty własne oraz będące w depozycie od innych muzeów i osób prywatnych. Po przekształceniu w 2010 r. w jedyne w Polsce Muzeum Wojsk Lądowych, prezentuje dodatkowo zbiory wyposażenia i broni piechoty i wojsk zmechanizowanych^[1].

Historia

Muzeum dziedziczy tradycje przedwojennego muzeum wojskowego działającego od 1928 roku w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy mieszczącej się w obecnym kompleksie Dowództwa POW. Wśród najstarszych eksponatów tego muzeum znajdowały się m.in.: cegła kamienna z pokoju wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego w Malborku, broń palna i sieczna z XVIII i XIX wieku, dyplom z autografem króla Augusta III, tabakierka podarowana przez Napoleona Bonaparte na Elbie płk. Pawłowi Jerzmanowskiemu, pęczek włosów Tadeusza Kościuszki, skorupa granatu z Olszynki Grochowskiej, zdobyczna chorągiew bolszewicka itd. Zbiory te rozproszone w okresie okupacji nie zostały odnalezione.

W 1973 r. powstało Muzeum Tradycji Pomorskiego Okręgu Wojskowego, które funkcje sali tradycji pełniło do 1989 r. Od 1992 r. pełni rolę placówki o charakterze naukowo-badawczym, zaś 31 grudnia 2003 r. zostało przekształcone w Pomorskie Muzeum Wojskowe w Bydgoszczy. W 2007 r. Muzeum uzyskało status państwowej instytucji kultury, zaś w 2010 r. zostało przekształcone w Muzeum Wojsk Lądowych z filiami w Toruniu (zbiory wojsk artyleryjskich i rakietowych) i Wrocławiu (zbiory wojsk inżynieryjnych)^[2].

Siedziba

Współczesny budynek Muzeum, mieszczący się przy ul. Czerkaskiej na rogu ul. Gdańskiej powstał według projektu architekta Zbigniewa Kortasa w 1973 roku wzniesiony na terenie, który od 1913 roku w całości należał do Szkoły Wojennej^[3].

Ekspozycja

Wystawy stałe

Ekspozycja główna zawiera grupy związane m.in. z następującą tematyką:

• Wojsko polskie w dobie powstań narodowych XVIII-XIX wieku;
• Powstanie wielkopolskie;
• Garnizon Bydgoszcz 1920-1939 – piechota, pancerniacy, artyleria i kawaleria, marynarka wojenna, saperzy, lotnicy, szkoły wojskowe;
• galeria malarstwa batalistycznego;
• Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie;
• Armia Polska w ZSRR 1943-1945;
• Polski ruch oporu w czasie II wojny światowej;
• sylwetki Bydgoszczan, których działalność w przededniu i w trakcie II wojny światowej w znacznym stopniu przyczyniły się do zwycięstwa koalicji antyhitlerowskiej (m.in. pamiątki po kryptologu Marianie Rejewskim);
• Katyń. Martyrologia ludności Pomorza;
• wyposażenie wartowni z lat 50. XX wieku;
• pistolety i rewolwery XX wieku;
• Wojsko Polskie 1946-1956;
• Pomorski Okręg Wojskowy 1945-2005;
• ciężki sprzęt wojskowy z okresu II wojny światowej;
• generalicja Wojska Polskiego na Pomorzu;
• falerystyka odznaki pamiątkowe, odznaczenia;
• żołnierze Pomorskiego Okręgu Wojskowego w misjach pokojowych;
• ściana Pamięci - Foyer Muzeum;
• sala rycerska.

Na dziedzińcu muzeum znajduje się ekspozycja plenerowa z ok. 50 egzemplarzami ciężkiego sprzętu wojskowego. Wśród nich znajdują się następujące obiekty:

• armaty przeciwpancerne o kalibrach od 45 do 100 mm;
• 155 mm francuska ciężka armata polowa z 1861 r. wyprodukowana w Liege i zdobyta przez armię pruską podczas wojny z Francją 1870-1871;
• artyleria przeciwlotnicza, m.in. działka okrętowe;
• wielozadaniowy transporter - ciągnik MTS-306;
• schrony: bojowy i wartowniczy oraz pancerna kopuła obserwacyjna pochodząca z umocnień Wału Pomorskiego;
• kolekcja czołgów i pojazdów opancerzonych, m.in. kołowe transportery opancerzone: BTR -152, BTR-60, SKOT, BRDM-2, czołgi średnie T-34/85 i T-55A, czołg pływający PT-76;
• radziecka wyrzutnia niekierowanych pocisków rakietowych "Katiusza" zamontowana na podwoziu samochodu ZIS-6;
• kolekcja armat przeciwpancernych, m.in. 85 mm armaty ppanc. D-44 wz. 1944, 100 mm armata ppanc. BS-3 wz. 1944;
• kolekcja moździerzy o kalibrach od 82 do 160 mm;
• sprzęt rakietowy, m.in. operacyjno-taktyczna rakieta ziemia-ziemia typu 8K-14 ("Scud") o zasięgu do 300 km, z możliwością przenoszenia klasycznych i jądrowych głowic bojowych, zestawy przeciwlotnicze klasy ziemia - powietrze "Wołchow" i "Kub" oraz zbiornik na ciekły tlen rakiety V-2 znaleziony w okolicy byłego niemieckiego poligonu rakietowego w Borach Tucholskich;
• Most Baileya - brytyjski drogowy most składany z okresu II. wojny światowej;
• wozy zabezpieczenia technicznego WZT-1, gąsienicowy transporter opancerzony MT-LB;
• rzeźby w drewnie i kamieniu, m.in. Edmunda Majkowskiego "Nad Turią i Bugiem".

Wystawy czasowe

Tematyka wystaw czasowych związana jest głównie z historią wojskowości i regionu, a także nawiązuje do rocznic wielkich wydarzeń. Wśród wystaw z lat 2006-2009 znalazły się m.in.: 60. rocznica zakończenia II wojny światowej, mundur i broń polskiego żołnierza w latach 1939-1945, gen. Władysław Anders i jego żołnierze, Oni ocalili Londyn - Polacy w walce z V1, V2, Mannlicher-Mauser, Mosin - zmierzch epoki, Pancerniacy generała Maczka.

Godziny otwarcia muzeum

• wtorek, środa, czwartek i piątek: od 9.00 do 15.45^[4]
• sobota i niedziela: od 10.00 do 14.45

We wtorki obowiązuje wstęp bezpłatny.

Zobacz też

• Muzea w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia

• Bręczewska-Kulesza Daria, Derkowska-Kostkowska Bogna, Wysocka A., [i inni]: Ulica Gdańska. Przewodnik historyczny, Bydgoszcz 2003
• strona Muzeum

Na mapach: 53°08′25″N 18°01′06″E / 53.14028, 18.01833