Młynówka – starorzecze rzeki Brdy opływające Wyspę Młyńską w Bydgoszczy

Położenie

Rzeka Młynówka jest odnogą rzeki Brdy. Przepływa od Śluzy Miejskiej do Jazu Farnego ograniczając od zachodu i południa i wschodu Wyspę Młyńską.

Historia

Młynówka jest pierwotnym korytem rzeki Brdy. Po lokacji miasta Bydgoszczy w 1346 r., prawdopodobnie jeszcze w XIV wieku dokonano przekształcenia układu wodnego w obszarze przylegającym od zachodu do miasta lokacyjnego^[1].

Aby uzyskać siłę napędową na koła młyńskie (młyny królewskie pobudowano dowodnie przed 1400 r.) spiętrzono rzekę Brdę o kilka metrów poprzez

• pogłębienie starorzecza (kanału spławnego) w miejscu dzisiejszego głównego nurtu Brdy (w zakolu przy operze),
• budowę jazu farnego o dzisiejszej lokalizacji,
• budowę śluzy na spław tratew drzewa (przy klasztorze karmelitów).

Podpiętrzenie Młynówki sprzyjało utrudnieniu dostępu do miasta od zachodu, a także umożliwiło zasilanie fosy pod murami miasta. Kanał spławny wraz ze śluzą był czynny przez kilka wieków aż do jego likwidacji podczas przebudowy zakola Brdy przez władze pruskie (plan geodety Heermana 1789 r.).

Budowa Kanału Bydgoskiego, Śluzy Miejskiej oraz związany z tym wzrost żeglugi na Brdzie oraz potrzeba stworzenia akwenu postojowego dla barek spowodowały późniejsze kilkukrotne poszerzanie zakola Brdy (dawnego kanału spławnego). Stał się on głównym, szerokim nurtem rzecznym, podczas gdy Młynówka pozostała mniejszą odnogą boczną.

Charakterystyka

Poziom wody w Młynówce jest ok. 3 m wyższy niż w Brdzie poniżej Śluzy Miejskiej. Wobec tego połączenie Młynówki z Brdą następuje w jazach:

• Ulgowym,
• Farnym,
• kanale - przepławce dla ryb,
• Małej Elektrowni Wodnej „Kujawska”,

oraz za pośrednictwem kaskadowego kanału Międzywodzie.

Rzeka Młynówka jest malowniczym ciekiem o wartkim nurcie i czystej wodzie. Brzegi porastają okazałe drzewa oraz odbijają swoje wizerunki kamienice Wenecji Bydgoskiej.

Prawym brzegiem rzeki prowadzi tzw. bulwar wenecki wciśnięty między ściany kamienic, a rzekę - z brukowaną nawierzchnią i metalowymi, stylowymi barierkami.

Ciekawostka

Rzeka Młynówka w Bydgoszczy stała się sceną dla jednego z odcinków serialu „Czterej pancerni i pies”. Kręcono tu ujęcie, w którym młody Czereśniak (Wiesław Gołas) z krzesłem na głowie przeprawia się przez rzekę (odcinek 14. "Czerwona seria").

Natomiast tłem dla odcinka 15. ("Wysoka fala") stała się bydgoska Śluza Miejska.

Zobacz też

• Wenecja Bydgoska,
• Wyspa Młyńska w Bydgoszczy,
• Międzywodzie (kanał),
• Śluza Miejska w Bydgoszczy,
• Jaz Farny,
• Jaz Ulgowy,
• Mennica w Bydgoszczy,
• Stare Miasto w Bydgoszczy.

Przypisy

Bibliografia

• Licznerski Alfons. O dawnych wodnych młynach bydgoskich. In. Kalendarz Bydgoski 1974
• Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996

Linki zewnętrzne

• Wirtualna Wyspa Młyńska
• M.E.W Kujawska w Bydgoszczy
• Hydrowęzeł Bydgoszcz