Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej Polskiej.

Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski stał się związany na stałe z osobą polskiego monarchy od 1320 aż do likwidacji państwa polskiego w 1795. W okresie zaborów był używany od 1815 przez carów Rosji, będących zarazem władcami Królestwa Polskiego.

Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski automatycznie zostawał władcą Litwy i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie^[1].

Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w archikatedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811 zostały rozbite i przetopione.

Piastowie (I)

• 1025-1025 – Bolesław I Chrobry
• 1025-1031 – Mieszko II (od 1032 roku książę)
• 1034-1038 - Bolesław Zapomniany (postać półlegendarna, historyczność sporna)
• 1076-1079 – Bolesław II Szczodry
  • 1085-1092 – Wratysław II (Przemyślidzi), wg kronikarza Kosmasa tytularny król Polski, informacja kwestionowana przez literaturę naukową
• 1295-1296 – Przemysł II

Przemyślidzi

• 1300-1305 – Wacław II – unia personalna z Czechami
• 1305-1306 – Wacław III (nie zdążył się koronować, podano daty panowania) – unia personalna z Czechami
  • 1306 i 1307-1310 – Henryk Karyncki (Wittelsbachowie), tytularny król Polski
  • 1306-1307 – Rudolf III Habsburg (Habsburgowie), tytularny król Polski
  • 1310-1335 – Jan Luksemburski (Luksemburgowie), tytularny król Polski

Piastowie (II)

• 1320-1333 – Władysław I Łokietek
• 1333-1370 – Kazimierz III Wielki

Andegawenowie

• 1370-1382 – Ludwik Węgierski – unia personalna z Węgrami
• 1384-1399 – Jadwiga Andegaweńska

Jagiellonowie

• 1386-1434 – Władysław II Jagiełło – unia personalna z Litwą
• 1434-1444 – Władysław III Warneńczyk – unia personalna z Węgrami
• 1447-1492 – Kazimierz IV Jagiellończyk – unia personalna z Litwą
• 1492-1501 – Jan Olbracht
• 1501-1506 – Aleksander Jagiellończyk – unia personalna z Litwą
• 1506-1548 – Zygmunt I Stary – unia personalna z Litwą
• 1530-1572 – Zygmunt II August – unia personalna z Litwą^[2]

Królowie elekcyjni

• 1574-1575 – Henryk Walezy (Walezjusze)
• 1575-1596 – Anna Jagiellonka
• 1576-1586 – Stefan Batory – unia personalna z Siedmiogrodem
• 1587-1632 – Zygmunt III Waza (Wazowie) – unia personalna ze Szwecją
• 1632-1648 – Władysław IV Waza (Wazowie)
• 1648-1668 – Jan II Kazimierz Waza (Wazowie) (abdykował)
• 1669-1673 – Michał Korybut Wiśniowiecki
• 1674-1696 – Jan III Sobieski (Sobiescy)
• 1697-1706 – August II Mocny (Wettynowie) – unia personalna z Saksonią (abdykował)
• 1704-1709 – Stanisław Leszczyński
• 1709-1733 – August II Mocny (Wettynowie) (ponownie) – unia personalna z Saksonią
• 1733-1736 – Stanisław Leszczyński (ponownie)
• 1734-1763 – August III Sas (Wettynowie) – unia personalna z Saksonią
• 1764-1795 – Stanisław August Poniatowski (abdykował)

Okres zaborów

Podczas zaborów 1795-1815 nie używano tytułu króla Polski.

W latach 1815-1830 Królestwo Polskie było w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, cesarze rosyjscy nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie.

• 1815-1825 – Aleksander II Romanow (w Rosji Aleksander I)
• 1825-1831 – Mikołaj I Romanow – ostatni koronowany król Polski, w 1831 roku zdetronizowany przez Sejm Polski. Kwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna.

W latach 1831-1917 tytuł Króla Polski był jednym z wielu tytułów władczych Romanowów. Utworzona w 1917 roku Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło. W 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.

Królowie Polski do roku 1795 – diagram

Zobacz też

• Władcy Litwy
• Władcy Polski
• Interrex (Polska)
• sukcesja tronu w Polsce
• polscy samozwańcy
• polskie królowe
• monarchizm

Przypisy