Filharmonia Narodowa
Filharmonia Narodowa – polska instytucja kultury. Jej gmach znajduje się przy ul. Jasnej 5 w Warszawie, początkowo wzniesiony w latach 1900–1901 pod kierunkiem Karola Kozłowskiego, a następnie przebudowany w 1955 przez Eugeniusza Szparkowskiego. Dyrektorem naczelnym i artystycznym jest dyrygent Antoni Wit.
Od 1955 w Filharmonii organizowany jest Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
Historia
Gmach Filharmonii Warszawskiej stanął w latach 1900-1901 w kwartale ulic Jasnej, Moniuszki i Sienkiewicza, na terenie ówczesnego centrum finansowego miasta. Uroczysta inauguracja odbyła się 5 listopada 1901, a jako solista wystąpił Ignacy Jan Paderewski.
Budowla wzorowana na europejskich filharmoniach i operach XIX wieku, przede wszystkim na Operze Paryskiej, otrzymała bardzo bogaty wystrój eklektyczny, z wpływami neorenesansu i neobaroku europejskiego w nowoczesnej na owe czasy interpretacji.
Fundatorami Filharmonii byli między innymi baron Leopold Julian Kronenberg i Ignacy Jan Paderewski.
- Projekt architektoniczny: Karol Kozłowski i Izydor Pianka
- Rzeźby na fasadzie: Stanisław R. Lewandowski, Władysław Mazur
- Plafon w sali koncertowej: Henryk Siemiradzki
Wśród rzeźb zdobiących fasadę pierwotnego budynku Filharmonii znalazły się popiersia Christopha Willibalda Glucka i Georga Friedricha Händla.
II wojna światowa przerwała działalność Filharmonii Warszawskiej. Gmach Filharmonii został spalony w czasie oblężenia Warszawy w 1939. W trakcie walk powstania warszawskiego w 1944 uległ zbombardowaniu i znacznemu zniszczeniu.
Nowy, odbudowany budynek Filharmonii został otwarty 21 lutego 1955, co połączone zostało z inauguracją V Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Tego samego dnia, z okazji inauguracji sezonu w nowej własnej siedzibie, Filharmonia Warszawska została uhonorowana mianem Filharmonii Narodowej.
Filharmonia, odbudowana według projektu Eugeniusza Szparkowskiego i Henryka Białobrzeskiego, utraciła swój pierwotny bogato zdobiony wystrój, zastąpiony aranżacją w stylu surowego socrealizmu.
Sala koncertowa Filharmonii Narodowej posiada 1072 miejsca. Sala kameralna dysponuje 378 miejscami.
Orkiestra Symfoniczna
Pierwszy koncert w wykonaniu Filharmoników Warszawskich odbył się 5 listopada 1901 w nowo wybudowanym gmachu. Orkiestrą dyrygował współzałożyciel Filharmonii, jej pierwszy dyrektor muzyczny i dyrygent Emil Młynarski, a jako solista wystąpił Ignacy Jan Paderewski, światowej sławy pianista, kompozytor i przyszły mąż stanu.
Dyrektorzy-dyrygenci Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Narodowej (chronologicznie):
- Emil Młynarski (1901–1905)
- Zygmunt Noskowski (1906–1908)
- Henryk Melcer-Szczawiński (1908–1909)
- Grzegorz Fitelberg (1909–1911)
- Zdzisław Birnbaum (1911–1914, 1916–1918)
- Roman Chojnacki (1918–1938)
- Józef Ozimiński (1938–1939)
- Olgierd Straszyński (1945–1946)
- Andrzej Panufnik (1946–1947)
- Jan Adam Maklakiewicz (1947–1948)
- Witold Rudziński (1948–1949)
- Władysław Raczkowski (1949–1950)
- Witold Rowicki (1950–1955)
- Bohdan Wodiczko (1955–1958)
- Witold Rowicki (1958–1977)
- Kazimierz Kord (1977–2001)
- Antoni Wit (od 2002)
Orkiestra koncertowała z wieloma najsłynniejszymi artystami tamtej doby. Dyrygowali nią m.in.: Edvard Grieg, Siergiej Prokofjew, Siergiej Rachmaninow, Maurice Ravel, Camille Saint-Saëns, Richard Strauss i Igor Strawiński.
Dorobek artystyczny
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej odbyła ponad 120 tournées na pięciu kontynentach. Zapraszane są systematycznie do najsłynniejszych ośrodków muzycznych świata, takich jak: Carnegie Hall, Chicago Symphony Hall, Berliner Philharmonie, Royal Festival Hall, Suntory Hall, La Scala, La Fenice, Musikverein.
Filharmonicy Warszawscy występowali w cyklu The Great Orchestras of the World w Londynie oraz uczestniczyli w renomowanych festiwalach muzycznych m.in.: Athens Festival, Bergen International Festival, Berliner Festwochen, Internationale Musikfestwochen Luzern, Festival Montreux, Prague Spring Festival, Wratislavia Cantans, Festival van Vlaanderen, Maggio Musicale Fiorentino, Interlaken Festival oraz Festival Due Mondi w Spoleto.
Orkiestra bierze stały udział w koncertach Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" oraz w finałowych przesłuchaniach Międzynarodowych Konkursów Pianistycznych im. Fryderyka Chopina.
Nagrania fonograficzne
Filharmonia Narodowa ma na swoim koncie liczne nagrania dla polskich i zagranicznych firm płytowych; dla Polskich Nagrań, Deutsche Grammophon, Decca Records, Philips i CD Accord. Nagrania dla tej ostatniej firmy zdobyły szereg nagród i wyróżnień. Muzykę polską reprezentują na tych płytach dzieła Chopina, Szymanowskiego, Góreckiego, Lutosławskiego, Panufnika, Pendereckiego i Szymańskiego, a repertuar światowy m.in. komplet symfonii Beethovena.
Nagrania utworów Siedem bram Jerozolimy Krzysztofa Pendereckiego oraz Requiem – Missa pro defunctis Romana Maciejewskiego były światowymi premierami fonograficznymi.
Ciekawostki
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej dokonywała także nagrań do różnych serii anime. Najważniejsze z nich Gankutsuou: The Count of Monte Cristo, Cowboy Bebop, Soukyuu no Fafner, Giant Robo: The Animation, Oh! My Goddess: The Movie, Princess Nine, The Vision of Escaflowne, Wolf's Rain, Hellsing Ultimate, Genesis of Aquarion i Fullmetal Alchemist: Brotherhood. Oprócz tego nagrano ścieżkę dźwiękową do gry Namco pt. Ace Combat 5: The Unsung War, a we współpracy z Hollywood Session Orchestra, do gry firmy Sega pt. Phantasy Star Universe. Najnowszą realizacją jest nagranie muzyki do gry Final Fantasy XIII firmy Square Enix.
Wykonawcy gościnni
Już przed I wojną światową i w okresie międzywojennym Filharmonia Warszawska stała się głównym ośrodkiem życia muzycznego w Polsce oraz jedną z najbardziej liczących się instytucji muzycznych w Europie. Wystąpili tutaj niemal wszyscy słynni dyrygenci i soliści tamtych czasów, m.in.: Claudio Arrau, Edvard Grieg, Arthur Honegger, Vladimir Horowitz, Bronisław Huberman, Wilhelm Kempff, Otto Klemperer, Siergiej Prokofjew, Siergiej Rachmaninow, Maurice Ravel, Artur Rodziński, Artur Rubinstein, Pablo Sarasate, Richard Strauss.
Orkiestry
W sali Filharmonii Narodowej gościnnie występowały najsłynniejsze orkiestry z całego świata, m.in.:
- Academy of St. Martin in the Fields (dyrygent: Neville Marriner)
- Academy of Ancient Music (Christopher Hogwood)
- BBC Symphony Orchestra (Pierre Boulez)
- Berliner Philharmoniker (Daniel Barenboim, Simon Rattle)
- City of Birmingham Symphony Orchestra (Simon Rattle)
- Cleveland Orchestra (George Szell)
- Gewandhausorchester Leipzig (Kurt Masur)
- Los Angeles Philharmonic Orchestra (Zubin Mehta)
- Münchener Philharmoniker (Sergiu Celibidache)
- Sankt-Petersburska Akademicka Filharmonia (Jewgienij Mrawiński)
- New York Philharmonic (Leonard Bernstein, Lorin Maazel)
- Philadelphia Orchestra (Eugene Ormandy)
- Kammerakademie Potsdam (Trevor Pinnock)
Soliści
Na estradzie Filharmonii Narodowej wystąpili także soliści tej miary, co: Martha Argerich, Kathleen Battle, Arturo Benedetti Michelangeli, Teresa Berganza, Nelson Freire, Nigel Kennedy, Evgeny Kissin, Midori Gotō, Shlomo Mintz, Anne-Sophie Mutter, Garrick Ohlsson, Dawid Ojstrach, Murray Perahia, Jean-Pierre Rampal, Światosław Richter, Mścisław Rostropowicz, Henryk Szeryng, Emmanuel Pahud, Ingolf Wunder i Krystian Zimerman.
Organy
W 2001 w sali koncertowej stanęły nowe organy, wybudowane przez berlińską firmę organmistrzowską Karl Schuke, Berliner Orgelbau Werkstatt. Instrument posiada 3 manuały z pedałem i 71 głosów. Wyposażony jest w mechaniczną trakturę gry i elektryczną trakturę rejestrów.