Dzielnica muzyczna w Bydgoszczy

Skocz do: nawigacji, szukaj

Na mapach: 53°07′46″N 18°00′37″E / 53.12944, 18.01028

Dzielnica muzyczna – obszar o powierzchni 12 ha we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy, na którym skoncentrowane są obiekty kulturalne, uczelnie i szkoły muzyczne.

Położenie i charakterystyka

Granice dzielnicy muzycznej wyznaczają ulice: od wschodu ul. Staszica, od zachodu ul. Gdańska, od północy al. Mickiewicza i od południa ul. Kołłątaja. Centralny akcent dzielnicy muzycznej zajmuje park im. Jana Kochanowskiego.

Na tym terenie zlokalizowanych jest część bydgoskich instytucji kulturalnych, w tym zwłaszcza muzycznych:

W otoczeniu szkół i placówek kulturalnych znajduje się galeria pomników kompozytorów i wirtuozów muzyki poważnej, oraz kilka innych monumentów, w tym posąg Łuczniczki uznawany za symbol Bydgoszczy.

Historia

Kształt urbanistyczny terenu, na którym znajduje się dzielnica muzyczna powstał się w latach 1896-1903. Obszar ten zyskał projekt urbanistyczny, nawiązujący do koncepcji miasta-ogrodu. Ruch budowlany skupiał się tutaj przede wszystkim w latach 1900-1914. Powstały generalnie w stylu tzw. berlińskiej secesji i modernizmu zwarte ciągi zabudowy czynszowej uzupełnione willami mieszkalnymi oraz gmachami dla oświaty i administracji[1]. Pośrodku nowej dzielnicy, wzdłuż al. Mickiewicza założono park im. Jana Kochanowskiego. Po zachodniej stronie parku usytuowano gmach miejskiego starostwa powiatowego (1904-1906), zaś po wschodniej budynki oświatowe, użytkowane przez szkoły średnie[2].

W latach 40. i 50. XX w. na tym obszarze zbudowano dwa obiekty kulturalne: Teatr Polski (1949) i Filharmonię Pomorską (1958) oraz zlokalizowano Zespół Szkół Muzycznych. W 1960 r. na terenie parku przed Teatrem Polskim ustawiono posąg Łuczniczki, uznawany za symbol miasta, a w 1968 r. pomnik Henryka Sienkiewicza, odbudowany w miejscu, gdzie w 1927 r. ustawiono pierwszy w Polsce monument ku czci pisarza. Dodatkowo w 1975 r. po reformie administracyjnej i związanej z nią likwidacji powiatów, opuszczony budynek starostwa (stojący naprzeciw filharmonii) został przejęty przez Akademię Muzyczną. W następnych latach okoliczne kamienice zostały zaadaptowane przez uczelnię na „domy studenta”[3]. W 1973 r. z inicjatywy długoletniego dyrektora i budowniczego Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbe, w otoczeniu filharmonii i w parku Jana Kochanowskiego rozpoczęto stawianie pomników wybitnych kompozytorów polskich i zagranicznych oraz wirtuozów muzyki poważnej[4].

Istniejąca już infrastruktura oraz bliskie sąsiedztwo obiektów kulturalnych skłoniło dyrektora Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbe do podjęcia działań w celu urzeczywistnienia jego autorskiej idei „bydgoskiej dzielnicy muzycznej”. Po konsultacjach z artystą Stanisławem Horno-Popławskim, w 1975 r. Zespół Usług Technicznych Oddziału Wojewódzkiego NOT w Bydgoszczy opracował projekt adaptacji parku im. Jana Kochanowskiego na potrzeby Bydgoskiej Dzielnicy Muzycznej[5]. Największą ozdobą i wyróżnikiem projektowanej „dzielnicy” była istniejąca już częściowo galeria rzeźb-pomników polskich kompozytorów: Fryderyka Chopina, Ignacego Paderewskiego, Henryka Wieniawskiego, Karola Szymanowskiego, Stanisława Moniuszki, Grażyny Bacewicz. Na tle posągów powstał od strony parku salon muzyczny, w którym w latach 70. odbywały się „na żywo” recitale fortepianowe. W następnych latach wzdłuż parkowych alejek umieszczono kamienne i brązowe popiersia kolejnych wirtuozów: Karola Kurpińskiego, Mieczysława Karłowicza, Piotra Czajkowskiego, Ludwika van Beethovena, Antonina Dworaka, Ludomira Różyckiego, Igora Strawinskiego, Johanna Sebastiana Bacha, Claude Debussy[4]. Jednocześnie od strony ul. Gdańskiej wzdłuż budynku Filharmonii powstał szeroki trakt, urozmaicony fontanną w kształcie organów, ozdobiony zielenią urządzoną i oświetlony stylowymi latarniami. Całość ozdobiono szatą roślinną, w której znalazło się m.in. 31 gatunków drzew[5]. W celu stworzenia atmosfery ciszy i skupienia, w której możliwe byłoby słuchanie muzyki, zarówno granej w Filharmonii, jak i ćwiczonej w szkołach muzycznych, w latach 80. ograniczono ruch kołowy wokół gmachów Filharmonii Pomorskiej, Wyższej Szkoły Muzycznej i Zespołu Szkół Muzycznych. Odbyło się to poprzez odcięcie ul. Libelta, ograniczenie ruchu na ul. 20 stycznia 1920 oraz wyeliminowanie ruchu pojazdów szczególnie uciążliwych (ciężarówek, ciągników, motocykli)[5].

W parkowym i willowym otoczeniu powstała w ten sposób tzw. bydgoska dzielnica muzyczna, gdzie na stosunkowo niewielkiej przestrzeni skoncentrowane zostały szkoły i instytucje kulturalne, obiekty małej architektury, a z okien szkół i uczelni muzycznych słyszana była przez przechodniów muzyka.

W 2007 r. na placu przed filharmonią ustawiono pomnik Andrzeja Szwalbe[6], który w kluczowej mierze przyczynił się do powstania dzielnicy muzycznej w Bydgoszczy.

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Bręczewska-Kulesza, Daria: Przegląd stylów występujących w bydgoskiej architekturze drugiej połowy XIX i początku XX stulecia
  2. ↑ Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920
  3. ↑ Umiński Janusz: Bydgoszcz – przewodnik. Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” w Bydgoszczy. 1996. ISBN 83-905282-0-7
  4. ↑ 4,0 4,1 Gliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki naszych czasów cz. 2. [w.] Kalendarz Bydgoski 1998
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, str. 133-134
  6. ↑ http://paletz.blog.onet.pl/Pomnik-Andrzeja-Szwalbego-prze,2,ID200671886,n dostęp 29-01-2010

Zobacz też

Bibliografia

  • Bręczewska-Kulesza, Daria: Przegląd stylów występujących w bydgoskiej architekturze drugiej połowy XIX i początku XX stulecia
  • Derenda, Jerzy: Piękna stara Bydgoszcz, tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach, Praca zbiorowa, Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, Bydgoszcz 2006
  • Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920
  • Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, str. 133-134
  • Umiński Janusz: Bydgoszcz – przewodnik. Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” w Bydgoszczy. 1996. ISBN 83-905282-0-7