Czarodziejski flet (KV 620)

Skocz do: nawigacji, szukaj

Czarodziejski flet (Die Zauberflöte, KV 620) – dwuaktowa opera (a ściślej: singspiel) z librettem autorstwa Emanuela Schikanedera i muzyką skomponowaną przez Wolfganga Amadeusza Mozarta.

Historia utworu

Emanuel Schikaneder

Wolfgang Amadeus Mozart

Opera powstała w 1791 roku z inspiracji Emanuela Schikanedera. Ten zaproponował Mozartowi napisanie opery; prace nad muzyką przerwało komponowanie Łaskawości Tytusa. Obaj twórcy opery ściśle współpracowali ze sobą, co powodowało częste zmiany libretta. Prapremiera odbyła się 30 września 1791 roku w Theater auf dem Wien (teatrze Schikanedera) w Wiedniu. Polska premiera miała miejsce w Warszawie, w 1793 roku.

Osoby

Plakat prapremiery, 1791

Tamino, książę egipski – tenor
Pamina, córka Królowej Nocy – sopran
Królowa Nocy, matka Paminy – sopran koloraturowy
Papageno, ptasznik Królowej Nocy – baryton
Papagena – sopran
Sarastro, kapłan Izydy i Ozyrysa – bas
Monostatos, Maur – tenor/baryton
Przemawiający – bas
dwaj kapłani – tenor i bas
dwaj mężczyźni w zbrojach – tenor i bas
trzej chłopcy – dwa soprany i alt
trzy damy Królowej Nocy – dwa soprany i alt
niewolnicy, kapłani, lud

Treść

Singspiel Wolfganga Amadeusza Mozarta. Opera opowiadająca o wartościach w sposób przystępny i zarazem baśniowy; zawiera jednocześnie liczne odniesienia do symboliki masońskiej (tajemnicza liczba trzy – trzech chłopców, trzy damy, trzech kapłanów, trzykrotna prezentacja tematu w uwerturze, trzykrotny odgłos trąb, trzy próby Tamina i Paminy).

Symboliczne przesłanie opery

Czarodziejski Flet z czysto fantastycznej baśni przerodził się w opowieść kryjącą w sobie z jednej strony głębokie humanistyczne wartości, a z drugiej wyraźne nawiązania do symboliki wolnomularskiej. Mozart wraz z Schikanederem byli masonami i zasiadali w jednej loży). Mozarta wprowadził do niej znany wówczas mineralog i metalurg austriacki Ignaz von Born, który najprawdopodobniej stał się pierwowzorem operowej postaci Sarastra. Ze sceny pada pochwała braterstwa i deklaracja, że pozycję człowieka w społeczeństwie wyznaczać powinny zasługi, a nie urodzenie (takie hasła głosiła wówczas rewolucja francuska). Próby, przez jakie przechodzi Tamino, przypominają rytuały przyjmowania nowych członków loży. Trzy akordy rozpoczynające uwerturę i wyjątkowo ważna rola instrumentów dętych również mogły pierwszym widzom kojarzyć się z rytuałami wolnomularzy. Mozart zastosował różnorodne środki muzyczne: ludową piosenkę, wirtuozerię wokalną, arie, wzniosłe chóry^[1].

Bohaterowie opery

Królowa Nocy - jedna z głównych bohaterek - zobacz osobny artykuł.
Sarastro - arcykapłan Izydy i Ozyrysa - zobacz osobny artykuł.
Pamina - główna bohaterka opery, sceniczna partnerka Tamina, który wraz z nią w finale dostępuje zaszczytu poznania Prawdy. Mozart przeznaczył dla odtwórczyni tej roli w operze jedną arię solową "Ach, ich fuhl's..." oraz duety.