Bydgoszcz Główna

Skocz do: nawigacji, szukaj
Budynek przed terminalem dworca, witający podróżnych w Bydgoszczy
Bydgoski dworzec zbudowany w 1915 r.
Torowiska wiodące z peronów na mosty kolejowe nad Brdą
Pociąg stojący przy peronie
Sąsiadujące z dworcem zakłady Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz
Peron 3, obok znajduje się Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych
Nowy skład PESA przy peronie 3

Bydgoszcz Główna – jeden z największych dworców kolejowych w Polsce oraz największy w województwie kujawsko-pomorskim. Według klasyfikacji PKP ma najwyższą kategorię A. Dworzec posiada wiele torów, budynek stacyjny, kasę biletową, 5 zadaszonych peronów, lokomotywownię, wieżę ciśnień, przejście podziemne i semafory świetlne.

Historia budynku dworcowego

Budynek pierwotny 1851 r.

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Bydgoszczy powstał w 1851 podczas budowy Pruskiej Kolei Wschodniej z Krzyża do Królewca. 25 lipca 1851 na dworcu odbyła się oficjalna uroczystość otwarcia odcinka kolei wschodniej Krzyż-Bydgoszcz (145 km) z udziałem króla Prus Wilhelma IV. Przed udekorowanym dworcem odbyło się widowisko, podczas którego wystąpił w strojach regionalnych zespół ludowy z Kujaw, który śpiewał po polsku[1]. Pierwszy pociąg dostępny dla ogółu podróżnych odjechał z Bydgoszczy 27 lipca 1851. W 1853 do zabudowań dworca przeniesiono z kamienic przy Nowym Rynku urzędników Dyrekcji Kolei Wschodniej.

W miarę rozwoju połączeń kolejowych i wzrostu przewozów pojawiła się konieczność rozbudowy dworca kolejowego. Jedną z istotnych przyczyn rozbudowy była konieczność zapewnienia odpowiedniej bazy lokalowej dla rozrastającej się Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, która zarządzała budową, eksploatacją i prowadzeniem ruchu kolejowego we wschodnich prowincjach Prus (na wschód od Berlina).

Pierwsza rozbudowa 1861 r.

Pierwszą rozbudowę dworca zrealizowano w 1861 podczas budowy pruskiego odcinka Kolei Warszawsko-Bydgoskiej. Do istniejącego gmachu dobudowano wówczas masywne skrzydła zamkowe. Powstał trójkondygnacyjny budynek, z czterokondygnacyjnymi, wieżowymi ryzalitami bocznymi oraz wysuniętą częścią środkową z arkadowym portykiem. Całość elewacji była zwieńczona gzymsem konsolowym, a partie ryzalitów ozdobione tralkową attyką z akroterionami[2]. W 1861 między budynkiem, a ul. Zygmunta Augusta założono tzw. skwer dworcowy o powierzchni 0,4 ha. Miał on układ tarasowy, ozdobiony był murkami, schodkami, płotkami i murowaną pergolą. Trzy poziomy zieleńca połączono schodami[3].

Druga rozbudowa 1870 r.

Z powodu znacznego wzrostu ruchu pasażerskiego, mimo olbrzymiej kubatury, gmach nie spełniał dobrze roli budynku dworcowego. W związku z tym, w 1870, równolegle do niego, u wylotu ul. Dworcowej, wybudowano klasyczny dworzec kolejowy, w którym zlokalizowano kasy biletowe, odprawę bagażu oraz wejścia do podziemnych przejść na poszczególne perony. Nowy budynek tzw. dworzec zewnętrzny nawiązywał do stylistyki starszego budynku poprzez podobne ryzality i kształt otworów okiennych i drzwiowych. Dotychczasowy gmach zamieniono na poczekalnię, restaurację, a na piętrach zlokalizowano biura administracji Dyrekcji Kolei Wschodniej[4]. Przed nowym dworcem założono zieleniec dworcowy o powierzchni 0,35 ha. W latach 1872-1875 przy dworcu zbudowano również Urząd Ekspedycji Pocztowej.

W 1888 dworzec połączono z centrum miasta liniami tramwajowymi, początkowo o trakcji konnej, a od 1896 elektrycznej. W 1889 urzędnicy Dyrekcji Kolei opuścili budynki dworca przenosząc się do nowo zbudowanego, reprezentacyjnego gmachu przy ul. Dworcowej.

Odbudowa budynku dworcowego 1915 r.

W 1910, po pożarze dworca, przystąpiono do jego odbudowy w formie nowego gmachu. Odbudowę zakończono w 1915[5]. Nowy budynek był masywnym, prostopadłościennym gmachem krytym dachem namiotowym. W kubicznej wieży pośrodku dachu zlokalizowano duży zegar. Na placu przed dworcem nadal zachowano ozdobny zieleniec, który stanowił wizytówkę miasta dla przyjezdnych. Został on przebudowany w 1926 zyskując bardziej reprezentacyjną formę[3]. W takiej formie budynek dworca przetrwał okres międzywojenny i II wojnę światową. W latach 1936-1937 w miejscu dawnego Urzędu Ekspedycji Pocztowej (ul. Zygmunta Augusta 3) zbudowano Urząd Pocztowy Bydgoszcz 2[6].

Przebudowa 1968 r.

Ostatnią przebudowę dworca wykonano w 1968, nadając mu współczesną formę. Usunięto wówczas stromy dach budynku wraz z wieżą zegarową oraz przeszklono elewację frontową. Wykonano również przejście podziemne do dworca pod ul. Zygmunta Augusta. W okresie powojennym zlikwidowano również zieleniec przed dworcem, urządzając w jego miejscu parking dla samochodów i autobusów.

Linie kolejowe przechodzące przez stację

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

1. Bydgoszcz – Toruń / Kutno

  • Zelektryfikowana linia łącząca największe miasta województwa: Bydgoszcz z Toruniem.

2. Bydgoszcz – Kościerzyna

  • Odejście torów w kierunku Kościerzyny znajduje się w Maksymilianowie. Trasa ta jest częścią magistrali węglowej. Następne odejście torów jest w Wierzchucinie, gdzie odchodzą również tory do Chojnic oraz osobne do Laskowic Pomorskich.

3. Bydgoszcz – Tczew

  • Zelektryfikowana linia łącząca Bydgoszcz m.in. z Gdynią. Po drodze w Laskowicach Pomorskich jest odejście torów do Grudziądza i dalej do Brodnicy (linia już niezelektryfikowana).

4. Bydgoszcz – Inowrocław

  • Linia ta odgałęzia się w kierunku Zduńskiej Woli oraz Gniezna na Poznań, w Inowrocławiu na Żnin.

5. Bydgoszcz – Nakło n. Notecią / Piła

  • Częściowo zelektryfikowana linia łącząca Bydgoszcz przez Nakło i Piłę ze Szczecinem (brak sieci trakcyjnej pomiędzy stacjami: Piła Główna, a Krzyżem). W Pile są rozgałęzienia w kierunku: Koszalina, Gorzowa Wlkp., Ustki oraz Wałcza (w chwili obecnej otwarta).

Obiekty znajdujące się w okolicach stacji

  • fabryka wagonów kolejowych i elektrycznych zespołów trakcyjnych PESA (Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA)
  • Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych na III peronie, prowadzona przez Bydgoskie Towarzystwo Przyjaciół Kolei,
  • dawna zajezdnia tramwajowa na ul. Zygmunta Augusta, obecnie noclegownia dla bezdomnych

Komunikacja miejska

Niedaleko stacji znajduje sie pętla autobusowa, przy której przystanki posiadają następujące linie:

Galeria

  • Rekonstrukcja pierwszego terminala dworcowego z 1849 r.

  • Widok z nastawni kolejowej

  • Peron 3

  • Peron 4

  • Skład pasażerski

  • Koncert orkiestry kolejowej w holu między peronami 3 i 4 z okazji 160-lecia kolei w Bydgoszczy

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Mierzyński Jan: 125 rocznica powstania dyrekcji kolejowej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska V (1971-73). Bydgoszcz 1980
  2. ↑ Jastrzębska-Puzowska Iwona, Winter Piotr: Budynek dawnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1. Bydgoszcz 1996
  3. ↑ 3,0 3,1 Kuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  4. ↑ Budynek ten w mocno zniekształconej formie istnieje do dzisiaj między peronami III i IV
  5. ↑ Czajkowski Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego. [w.] Kalendarz Bydgoski 1985
  6. ↑ według projektu Putermana-Sadłowskiego

Bibliografia

  • Czajkowski, Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego, [w:] Kalendarz Bydgoski 1985
  • Jastrzębska-Puzowska Iwona, Winter Piotr: Budynek dawnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1. Bydgoszcz 1996
  • Kuczma, Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy, Instytut Wydawniczy „Świadectwo” Bydgoszcz 1995
  • Mierzyński, Jan: 125 rocznica powstania dyrekcji kolejowej w Bydgoszczy, [w:] Kronika Bydgoska V (1971-73), Bydgoszcz 1980
  • Podgóreczny, Józef: Bydgoski Węzeł Kolejowy, [w:] Kalendarz Bydgoski 1969
  • Zakrzewski, Bogdan: 130 lat bydgoskiej kolei, [w:] Kalendarz Bydgoski 1980

Linki zewnętrzne