Alfons Karny (ur. 10 listopada 1901 w Białymstoku, zm. 14 sierpnia 1989 w Warszawie) – polski rzeźbiarz. Portretował wybitne postacie polskie (Mikołaj Kopernik, Adam Mickiewicz, Józef Piłsudski) i obce. Jego granitowe i brązowe rzeźby otrzymały złote medale na wystawach w Paryżu i Brukseli.

Życiorys

Urodził się 14 listopada 1901 w biednej rodzinie w Białymstoku.

W 1920 zaciągnął się do armii gen. Józefa Hallera, z którą walczy na froncie.

W 1923 osiedlił się Warszawie. W 1924 roku rozpoczynał studia w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Tadeusza Breyera. W 1925 rzeźby Karnego zostały zaprezentowane na wystawie prac uczniów wyższych szkół artystycznych w ramach Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu.

Po ukończeniu nauki w 1930 roku artysta wyjechał do Francji, Niemiec i Belgii w ramach stypendium.

W 1939 rzeźby Karnego wystawiane były w Londynie, a potem w Nowym Jorku – skąd już nie wróciły w związku z wybuchem wojny.

Podczas kampanii wrześniowej wskutek bombardowaniu uległą zniszczeniu pracownia artysty wraz ze znajdującymi się w niej dziełami. W latach 1940–1945 artysta intensywnie tworzył w nowym miejscu, które było też placówką tajnego uniwersytetu. Podczas powstania warszawskiego ponownie tracił pracownię i część swych rzeźb.

Po wojnie Karny znalazł się w nurcie polskiego socrealizmu. Jednak jego prace z tego okresu, choć podejmowały pożądane wówczas tematy, pod względem stylistycznym nie odbiegały daleko od form, które ukonstytuowały się w twórczości artysty w latach trzydziestych. W 1949 otrzymał pracownię w Warszawie przy ulicy Wiejskiej. W 1960 rzeźbiarz urządził sobie wakacyjną pracownię w Gdańsku, dokąd wyjeżdżał od tej pory co rok w okresie letnim.

W 1963 ruszyła pierwsza indywidualna wystawa Karnego – objazdowy pokaz jego rzeźb.

Alfons Karny zmarł 14 sierpnia 1989, po krótkiej chorobie. Pochówku dokonano na Starych Powązkach w Warszawie przy Alei Zasłużonych. We wrześniu odbyła się pośmiertna wystawa artysty, przygotowana jeszcze za jego życia.

Od 1974 prace artysty eksponowane są w Muzeum Okręgowym w Białymstoku, a od 19 marca 1993 w Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku.

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia

Polskie

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1955)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1952)^[1]
• Złoty Krzyż Zasługi (1952)
• Medal Zasłużony dla kultury narodowej (1988)
• Medal Brązowy (1930) i Medal Srebrny (1930) na Salonie Dorocznym w Zachęcie
• Nagroda Artystyczna miasta Warszawy za całokształt twórczości (1934)
• I nagroda w konkursie Dziecko w sztuce polskiej (1938)
• II nagroda na I Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki (1950)
• Nagroda Państwowa II Stopnia (1951)
• Nagroda II Stopnia Ministra Obrony Narodowej (1961)
• Nagroda ministra kultury i sztuki I stopnia (22 lipca 1973)^[2]
• Nagroda Państwowa I stopnia za całokształt twórczości w dziedzinie rzeźby (1978)
• Wyróżnienie na Salonie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie (1928)

Zagraniczne

• Złoty Medal i Order króla Leopolda III na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Brukseli (1934)
• Złoty Medal na wystawie Sztuka i Technika w Paryżu (1937)

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Kultura polska: ALFONS KARNY