Święty Idzi, łac. Sanctus Aegidius, fr. Saint Gilles l'Ermite (ur. ok. 640-650 w Atenach, zm. 1 września pomiędzy 720-725 w Saint-Gilles)^[1] – francuski opat, eremita z Gallii Narbonensis, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Żywot świętego

Dane biograficzne dotyczące Idziego są bardzo skąpe. Podstawowym źródłem do jego losów jest list papieża Jana VIII z 878 roku. Życiorys Idziego z X wieku uchodzi za zbiór zapożyczeń z innych utworów hagiograficznych^[2].

Idzi pochodził prawdopodobnie z królewskiego rodu Grecji. Urodził się w Atenach, jako syn Teodora i Pelagii^[3]. Po wczesnej śmierci rodziców został pustelnikiem osiadłym nad Rodanem. Po 673 roku otrzymał od Wamby, króla Wizygotów, ziemię, gdzie założył klasztor wokół którego powstało później miasteczko Saint-Gilles.

Kult

W średniowiecznej Europie był jednym z najpopularniejszych świętych (obok świętego Marcina). Ku jego czci wystawiono wiele kościołów we Francji, w Belgii, w Niemczech, a także w Polsce.

Relikwie

Relikwie św. Idziego znajdują się od XVI wieku w krakowskiej Katedrze i inowłodzkim kościele, od XVIII/XIX wieku Złotym Potoku (Cz) i Zrębicach.

Dzień obchodów

Jego wspomnienie liturgiczne w kościele katolickim obchodzone jest 1 września.

W prawosławiu kult św. Idziego nie jest tak rozpowszechniony. Wspominany jest 1/14 września^[4], tj. 14 września wg kalendarza gregoriańskiego^[5].

Patronat

Wzywany jest w razie bezpłodności i przeciw chorobom psychicznym. Jest patronem karmiących matek, rybaków, myśliwych, pasterzy, handlarzy końmi, rozbitków, epileptyków, chorych, rannych, grzeszników, łuczników, żebraków, zbłąkanych, dobrej spowiedzi, Styrii i Karyntii, Edynburga, Norymbergi, Osnabrücku, Brunszwiku i Tuluzy.

Ikonografia

W ikonografii przedstawia się świętego w habicie zakonnym, często w jaskini lub na jej tle, z łanią i z ręką przebitą strzałą, czasem też z książką i laską pasterską w dłoni.

Kościoły i sanktuaria

W Polsce, wg Galla Anonima, kult św. Idziego rozpowszechnił się od drugiej połowy XI wieku, za sprawą Władysława Hermana i jego żony Judyty (księżniczki czeskiej)^[6].
Romańskie kościoły pod jego wezwaniem zachowały się m.in. w Krakowie, we Wrocławiu, w Krobi, w Inowłodzu, w Tarczku, a także nowsze m.in. w Wyszkowie (parafia w 1378 r., kościół w 1793), w Zrębicach (sanktuarium) i Giebułtowie oraz w Zakliczynie, Mikorzynie (sanktuarium)^[3] i w Bałdrzychowie (powiat poddębicki).

W Rzymie powstał ekumeniczny ruch młodzieżowy pod patronatem św. Idziego – Wspólnota Św. Idziego (Communità di Sant'Egidio).

W Pradze w kościele św. Idziego znajduje się parafia polska^[7].

Zobacz też

• Idzi - inne postaci o tym imieniu
• kult świętych
• modlitwa za wstawiennictwem świętego
• parafie i świątynie pod wezwaniem św. Idziego
• święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

Przypisy

Bibliografia

• Fros Henryk, Sowa Franciszek, Księga imion i świętych, t. 3, Kraków 1998, kolumna 113-114.
• Święty Idzi patron parafii św. Idziego w Wyszkowie
• Idzi - Święci w Polsce i ich kult w świetle historii, Kraków 2008 (oprac. Jacek i Maria Łempiccy)